Neurodietetyka

• Omówienie budowy i funkcjonowania mózgu – od neuronów do sieci funkcjonalnych.
• Charakterystyka struktury mózgowia, funkcje głównych obszarów mózgu, mechanizmy przewodzenia synaptycznego, podłoże neurochemiczne i biochemiczne.
• Wyjaśnienie mechanizmów przewodzenia impulsu nerwowego – od potencjału czynnościowego do transmisji synaptycznej.
• Charakterystyka głównych neuroprzekaźników (dopaminy, serotoniny, GABA i glutaminianu) oraz ich udziału w kontroli zachowań żywieniowych i nastroju.
• Rozwój ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w okresie prenatalnym i wczesnodziecięcym, etapy rozwoju mózgu
• Przedstawienie mechanizmów neuroplastyczności i neurogenezy jako podstaw adaptacji układu nerwowego do czynników dietetycznych i środowiskowych.
• Neurofizjologia odżywiania się i percepcji smakowej.

• Związek hormonów z funkcjami poznawczymi i nastrojem -charakterystyka działania insuliny, leptyny, greliny, hormonów tarczycy i płciowych (estrogeny, testosteron) w OUN, omówienie ich udziału w regulacji nastroju, funkcji poznawczych i neuroplastyczności
• Centralna regulacja apetytu: rola podwzgórza (jądro łukowate, PVN, boczne podwzgórze) w integracji sygnałów obwodowych i ośrodkowych
• Neuroendokrynne mechanizmy sytości i głodu: grelina, leptyna, insulina, PYY, GLP-1, sygnały krótkoterminowe vs długoterminowe, integracja z układem nagrody
• Rytm dobowy i preferencje żywieniowe: chronobiologia hormonalna, wpływ wybranych hormonów i rytmu dobowego na wybory żywieniowe i regulację apetytu
• Neuroendokrynologia otyłości – kliniczne fenotypy jako efekt dysregulacji osi tkanka tłuszczowa–OUN–mięśnie, tkanka tłuszczowa jako narząd endokrynny i immunometaboliczny (adipokiny/cytokiny, stan zapalny niskiego stopnia) – leptyna i leptynooporność (transport przez BBB, sygnalizacja receptorowa, rola stanu zapalnego), rola insuliny w OUN i konsekwencje dla apetytu i kontroli poznawczej, hormony jelitowe (GLP-1 i inne) jako sygnały modulujące zachowanie żywieniowe, „food noise” jako zjawisko kliniczne w interpretacji neuroendokrynologicznej, mięśnie jako narząd endokrynny i znaczenie wysiłku w osi metaboliczno-hormonalnej.

• Neurobiochemiczne podstawy funkcjonowania mózgu- krótkie wprowadzenie do podstaw neuroplastyczności (znaczenie neutrotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF), prekursorów neuroprzekaźników, kwasów tłuszczowych, w tym omega-3)
• Omówienie metabolizmu energetycznego mózgu: glikoliza, szlak pentozofosforanowy, cykl Krebsa, ketoliza – rola glukozy, mleczanu i ciał ketonowych w różnych stanach fizjologicznych
• Wyjaśnienie mechanizmów transportu substratów energetycznych przez barierę krew–mózg (GLUT1, MCT1/2) oraz ich znaczenia w różnych stanach fizjologicznych i patologicznych
• Charakterystyka roli mitochondriów i wsparcia redoks w funkcjonowaniu neuronów
• Wprowadzenie do roli stresu oksydacyjnego i mechanizmów antyoksydacyjnych w mózgu
• Neuroprzekaźniki w ujęciu żywieniowym: biosynteza kluczowych neuroprzekaźników, omówienie wpływu składników diety na syntezę, analiza badań dotyczących zależności między spożyciem aminokwasów a syntezą i stężeniem neuroprzekaźników, omówienie zależności między stanem odżywienia a homeostazą neuroprzekaźników 
• Mechanizmy wpływu węglowodanów, białka, kwasów tłuszczowych i wybranych witamin na OUN
• Neuroprzekaźniki a dieta – jak jedzenie wpływa na nastrój i motywacje. 

• Fizjologia stresu – oś HPA i mechanizmy neuroendokrynne, przewlekły stres a neuroplastyczność, neurodegeneracja i funkcje poznawcze, dwukierunkowe oddziaływanie między stresem a układem immunologicznym
• Neuroimmunologia stresu – interakcje między układem odpornościowym a OUN (mikroglej, cytokiny, neurozapalenie; dwukierunkowość mózg-odporność)
• Rola mikrogleju jako czujnika stresu i czynnika neurozapalnego
• Mechanizmy osi HPA – omówienie wpływu przewlekłego stresu na OUN i układ immunologiczny; rola czynników dietetycznych i adaptogenów w kontekście modulacji osi HPA
• Wpływ czynników żywieniowych na modulację osi HPA, z uwzględnieniem mechanizmów działania

• Zmiany neurochemiczne i strukturalne w starzejącym się mózgu: w tym omówienie zmian w metabolizmie neuronalnym, plastyczności i funkcjach poznawczych (spadek plastyczności synaptycznej, zmiany w metabolizmie glukozy, redukcja BDNF, neurogenezy, zaburzenia funkcji poznawczych).
• Charakterystyka mechanizmów neurozapalnych i stresu oksydacyjnego, zaburzeń mitochondrialnych
• Patogeneza wybranych chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Alzheimera i Parkinsona, znaczenie biomarkerów w identyfikacji wczesnych zmian neurodegeneracyjnych
• Wprowadzenie do strategii wsparcia plastyczności i regeneracji OUN ze szczególnym uwzględnieniem strategii prewencji
• Charakterystyka patofizjologii wybranych schorzeń neurologicznych i psychiatrycznych (choroba Alzheimera, Parkinsona, depresja, zaburzenia lękowe) – omówienie aktualnych podejść farmakologicznych i niefarmakologicznych w profilaktyce i leczeniu
• Case studies

• Fizjologia osi jelita–mózg
• Wpływ metabolitów mikrobioty na funkcje poznawcze, nastrój, stan zapalny i inflammaging
• Stres prenatalny i jego wpływ na układ limbiczny i oś HPA
• Mikrobiota matki i „programowanie mózgu” płodu
• Immunomodulacja i neuroprotekcja z udziałem mikrobiomu – rola mikrogleju, cytokin, SCFA
• Interakcje mikrobioty z barierą krew–mózg i neuroprzekaźnikami (GABA, serotonina, dopamina)

• Omówienie mechanizmów neuroplastyczności oraz potencjału regeneracyjnego mózgu w kontekście wpływu czynników żywieniowych, stylu życia i środowiska, wyjaśnienie pojęcia neuroplastyczności i neurogenezy, rodzaje plastyczności, warunki ich aktywacji w zdrowiu i chorobie
• Analiza molekularnych szlaków regulujących zdolność OUN do adaptacji, naprawy i reorganizacji, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia diety, aktywności fizycznej i wsparcia środowiskowego.
• Omówienie roli kluczowych neurotrofin i czynników wzrostu (BDNF, IGF-1, NGF): ich rola w rozwoju i regeneracji neuronów, wpływ diety i stylu życia na ich ekspresję.
• Ogólna charakterystyka wpływu wybranych składników odżywczych na plastyczność mózgu: PUFA, polifenole, witaminy z grupy B, magnez i inne mikroskładniki. Mechanizmy epigenetyczne i transkrypcyjne
• Wpływ aktywności fizycznej (szczególnie treningu interwałowego i ćwiczeń aerobowych) na neuroplastyczność, mechanizmy wzrostu BDNF, zwiększenia przepływu krwi mózgowej, angiogenezy i neurogenezy
• Zależności między snem, rytmem dobowym, a zdolnością mózgu do regeneracji – omówienie roli układu glimfatycznego, autofagii i detoksykacji metabolicznej
• Strategie wspierania regeneracji OUN w praktyce klinicznej, wstęp do roli medycyny stylu życia, strategie wspierające plastyczność, interwencje środowiskowe, ograniczanie czynników neurotoksycznych (pestycydy, ultraprzetworzona żywność, alkohol)
• Zastosowanie interwencji wspierających neuroplastyczność w kontekście chorób neurodegeneracyjnych, depresji i uszkodzeń OUN

• Scharakteryzowanie i porównanie modeli żywieniowych, takich jak dieta ketogeniczna, MIND, śródziemnomorska, DASH, niskowęglowodanowa, eliminacyjna (low-FODMAP, histaminowa) stosowanych w terapii schorzeń OUN
• Wyjaśnienie mechanizmów działania tych diet, działanie przeciwzapalne, wpływ na plastyczność neuronalną, regulacja osi HPA, funkcji mitochondrialnych i mikrobioty
• Analiza mechanizmów działania poszczególnych modeli na podstawie danych z badań klinicznych, przeglądów systematycznych i metaanaliz dotyczących skuteczności wybranych interwencji żywieniowych w kontekście patofizjologii OUN
• Porównanie skuteczności i ograniczeń wybranych diet na podstawie aktualnych danych
• Omówienie roli indywidualizacji modelu żywieniowego w zależności od objawów, typu zaburzenia, stanu metabolicznego i wieku pacjenta

• Omówienie strategii żywieniowych w wybranych schorzeniach neurologicznych i psychiatrycznych, takich jak migrena, padaczka, stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera, Parkinsona, ADHD, depresja, zaburzenia lękowe
• Identyfikacja punktów interwencji dietetycznej – wsparcie neuroprzekaźnictwa, redukcja stanu zapalnego, poprawa funkcji mitochondrialnych i ochrona przed stresem oksydacyjnym
• Omówienie przykładów klinicznych – dobór odpowiedniego modelu żywieniowego w odniesieniu do leczenia farmakologicznego i stanu klinicznego pacjenta
• Prezentacja zaleceń towarzystw naukowych (np. EFSA, ESPEN, APA, WHO) i wyników badań interwencyjnych dotyczących żywienia wspierającego terapię neurologiczną i psychiatryczną
• Analiza przypadków i warsztaty – praktyczne zastosowanie wiedzy w pracy z pacjentem

• Wywiad z pacjentem neurodietetycznym i wyznaczanie celów terapii, zasady przeprowadzenia wywiadu z pacjentem neuro- i psychodietetycznym, skuteczne metody i narzędzia do pracy z pacjentem
• Przedstawienie zasad komponowania planów dietoterapeutycznych w kontekście neurozaburzeń – omówienie roli bilansu energetycznego, jakości makroskładników oraz podaży składników neuroaktywnych (m.in. tryptofan, wit. B6, magnez, DHA)
• Omówienie zasad personalizacji interwencji – uwzględnianie wieku, stanu hormonalnego, współchorobowości, predyspozycji genetycznych, stylu życia oraz możliwości wykorzystania danych genetycznych i analizy mikrobioty w aktualnej praktyce
• Omówienie sposobów monitorowania skuteczności interwencji – wybór wskaźników biochemicznych, klinicznych i funkcjonalnych możliwych do zastosowania w praktyce ambulatoryjnej
• Zastosowanie wiedzy w projektowaniu indywidualnych strategii interwencji – praca warsztatowa z przypadkami klinicznymi i prezentacja rekomendacji – analiza stanu pacjenta, dobór modelu diety, ocena ryzyka i projektowanie indywidualnej strategii żywieniowej
• Wprowadzenie do modeli współpracy interdyscyplinarnej (dietetyk–neurolog–psychiatra) oraz edukacji pacjenta jako elementu skuteczności terapeutycznej

• Wprowadzenie do znaczenia interakcji leków z dietą i suplementami w kontekście terapii schorzeń ośrodkowego układu nerwowego. 
• Omówienie wpływu składników żywności oraz suplementów diety na wchłanianie, metabolizm i skuteczność leków neurologicznych i psychiatrycznych.
• Omówienie bezpieczeństwa i skuteczności suplementacji wybranych prekursorów neurotransmiterów (5-HTP, tyrozyna), nootropów, adaptogenów na podstawie badań EBM.
• Charakterystyka najczęstszych interakcji lek–żywność i lek–suplement w kontekście funkcjonowania OUN: wpływ składników diety (np. białka, błonnika, tłuszczów, flawonoidów, kofeiny, alkoholu) na biodostępność i metabolizm leków.
• Mechanizmy interakcji: wpływ żywności i suplementów na aktywność enzymów cytochromu P450 (CYP), transportery (P-gp), układ MAO i inne szlaki metaboliczne.
• Przegląd potencjalnych mechanizmów działania wybranych adaptogenów (np. ashwagandha, rhodiola), nootropów i wyciągów roślinnych (np. Ginkgo biloba, bacopa monnieri), 
• Rekomendacje dotyczące planowania żywienia i farmakoterapii/suplementacji u pacjentów: jak bezpiecznie je łączyć, kiedy zachować odstęp czasowy, na co zwracać uwagę w edukacji pacjenta
• Praktyczne algorytmy postępowania w planowaniu interwencji dietetycznej uwzględniającej farmakoterapię – współpraca interdyscyplinarna

• Omówienie podstawowych filarów medycyny stylu życia w kontekście prewencji i wspomagania terapii zaburzeń neurologicznych i psychicznych
• Fizjologia snu i jego znaczenie dla neuroregeneracji, konsolidacji pamięci i detoksykacji OUN
• Skutki deprywacji snu i zaburzeń rytmu dobowego – powiązania z neurozapalnymi i neurodegeneracyjnymi procesami, dysbiozą, zaburzeniami metabolicznymi i funkcjami poznawczymi
• Praktyczne strategie wspierania higieny snu: techniki niefarmakologiczne, dieta wspierająca rytmy dobowe, substancje modulujące melatoninę, rola aktywności fizycznej, temperatury i adaptogenów, monitoring
• Aktywność fizyczna jako element regulacji rytmu dobowego, stresu, metabolizmu i mikrobiomu – ujęcie systemowe, nie molekularne
• Interakcje między stylem życia a skutecznością dietoterapii i leczenia farmakologicznego
• Przegląd danych EBM i rekomendacji klinicznych dotyczących stylu życia jako terapii wspierającej w zaburzeniach neuropsychiatrycznych
• Praca warsztatowa – projektowanie elementów stylu życia (sen, ruch, rytm dnia, ekspozycja na światło, kontakt z naturą) jako elementu indywidualnej strategii terapeutycznej

Wprowadzenie do współczesnych wyzwań poznawczych: przeciążenie informacyjne, pseudonauka, AI-generated content, infodemia

• Standardy oceny wiarygodności informacji: hierarchia dowodów EBM, typowe pułapki interpretacyjne (korelacja vs przyczynowość, cherry-picking, publikacyjne „hype”)
• Neuromarketing i dietetyczne mity – jak rozpoznawać manipulacje, dezinformację i upraszczające narracje
• Weryfikacja treści medycznych i żywieniowych – narzędzia fact-checkingu, AI w medycynie, deepfake, metody EBM w kontekście neuromarketingu.
• Sztuczna inteligencja (AI) w analizie danych dietetycznych i neurologicznych – możliwości, ograniczenia i etyka, rola AI w generowaniu treści, identyfikacja neuromitów i dietmitów; metody fact-checking’u
• Przegląd technologii wearable i aplikacji – monitorowanie snu, glikemii, aktywności, stanu zapalnego, nastrój vs. realna wartość kliniczna
• Ćwiczenia praktyczne: analiza przypadków fałszywych treści, wykorzystanie aplikacji/AI do oceny interwencji, krytyczne omówienie popularnych teorii i protokołów.

• Kompleksowe studium przypadku: od diagnostyki biomarkerowej, przez interwencję dietetyczno-lifestyle’ową, po ewaluację efektów i prezentację peer-review.